Waarom vervalste Van Meegeren Vermeers beste schilderij ooit?


1. LANG_TITLE01
Hoe weet je of een schilderij vervalst is? Vervalsingen van schilderijen zijn ongekend populair in Nederland, vooral in de pers. En waarom is dat zo'n leuk onderwerp en springen ze daar meteen bovenop in de pers? Omdat een knol voor een citroen wordt verkocht. Het schilderij De Emmaüsgangers, van Hans van Meegeren, is te zien in het Museum Boijmans Van Beuningen. Hoe kan je er achter komen of een schilderij een vervalsing is? 1. We moeten iets hebben van een schilder die heel populair is. In de jaren '30 was dat Vermeer. Vermeer was net Frans Hals voorbij in populariteit. Die waardering was enorm aangevuurd door de grote Nederlands cultuurhistoricus Johan Huizinga. En die had over Vermeer over de heiligheid der dagelijkse dingen. Toen kwamen er mensen die concludeerden dat Vermeer ook moest zijn begonnen als schilder van religieuze onderwerpen. Maar die waren er niet. Er was één schilderij die in Dublin hangt die een religieus onderwerp had maar dat is zo'n raar schilderij dat iedereen deze liever het uit het oeuvre van Vermeer weglaat. Maar verder was er niets. En opeens is er een prachtig groot schilderij met een religieus onderwerp. Het gaat hier om Emmaüsgangers, mensen met de discipelen van Jezus die na de opstanding met een vreemdeling oplopen en dan opeens ontdekken bij de maaltijd dat deze man hun gestorven messias is, dat hij is opgestaan en bij hen is. Dit is een enorm heftig verhaal en voor Van Meegeren de heiligheid der dagelijkse dingen, ze moesten ook eten zo stond de bijbel, wat een prachtig stilleven daar is. Het schilderij werd in 1937 ontdekt en volgens Van Os het mooiste schilderij van Vermeer. In 1938 kwam het in bezit van Van Beuningen en vervolgens bij Museum Boijmans Van Beuningen. Maar als je het schilderij ziet van Van Meegeren dan zie je dat Jezus een soort sentimentaliteit heeft dat kon niet 17de eeuws zijn (wat los staat van alle technische onderzoeken). En die vreemde dop-ogen van die figuren klopte ook niet. Dat licht dat van buiten naar binnen ging, dat klopte wel met de werken Van Vermeer. Dat licht komt uit de venster vanaf de zijkant (van links naar rechts). En verder modelleert het ook de figuren, het heeft dezelfde dikke stofuitdrukking die Vermeer heeft. Hoe dan ook: het was de allermooiste "Vermeer". Voor de echtheid te bepalen moeten er een aantal voorwaarden zijn: 2. Je moet een stilleven hebben. 3. Je moet de heiligheid der dagelijkse dingen hebben. 4. Het moet religieus zijn. 5. Maar je moet ook een greedy museumdirecteur zijn, die ontzettend graag de blits wil maken met een top schilderij, die zijn namelijk het makkelijkst te "verneuken". 6. Je moet een steenrijke verzamelaar hebben. Als museum directeur heb je niet het geld om zo'n schilderij te kopen. Die had je ook, dat was Van Beuningen. 7. En je moet een handelaar hebben van goede reputatie zodat je niet meteen denkt dat hier iets aan de hand is. Die had je ook, want het werd op de markt gebracht door een handelaar genaamd Hoogendijk. 8. Er moet ook een gevoel van urgentie bestaan. En dat is eigenlijk de mededeling dat in Rotterdam dat Het Rijksmuseum geïnteresseerd was in dit schilderij. Dat maakte in die tijd dat de rijke Rotterdammers geprikkeld raakten. 10. Wat ook erg meehelpt is dat er daarna een grote chaos is met de Tweede Wereldoorlog, zodat je ook niet zo gauw dingen kunt vergelijken als wij dat doen. Maar er is nog iets, en dat ligt bij de kunstenaar. De kunstenaar moet in permanente geldnood zitten, hij moet in permanente frustraties leven en vervolgens moet hij ook goed in het technische kunnen zijn. En dan doet hij iets waardoor dit schilderij zo bijzonder is, hij maakt niet een kopie van een oud schilderij (wat daarna eventueel verdwenen is), maar hij maakt er een versie van. Er is namelijk nog een schilderij, gemaakt door Caravaggio en hang in Milaan in de Brera. En ook daar is Jezus te zien met Emmaüsgangers. Dit is een veel rustigere schilderij dan die hele sterke close-up werken van Van Meegeren. Ook heeft Van Meegeren totaal andere kleuren, totaal andere organisatievorm van het licht, maar een vervalsing moet toch altijd wel een soort aanknopingspunt hebben. Hiermee heeft Van Os een beetje duidelijk gemaakt wat er met Van Meegeren en de kunstmarkt aan de hand moet zijn wil je zoiets als de Emmaüsgangers in één keer in de hele Nederlandse kunstliteratuur en ver daarbuiten als de allermooiste Vermeer laten zien. Er zijn wel een paar mensen die twijfelden, maar dat waren heel weinig mensen. Achteraf weten we dat Van Meegeren al eerder was begonnen met vervalsingen en dat dit eigenlijk zijn meesterstuk is, maar hij maakte andere schilderijen die jarenlang als oorspronkelijke schilderijen zijn doorgegaan. En één daarvan is nu in het depot van Het Groninger museum (wat eigenlijk heel jammer is). Op een schilderij van Frans Hals "Jongen met de fluit", en dat schilderij had een certificaat van de belangrijkste kunsthistoricus op het gebied van 17de eeuwse Nederlandse schilderkunst, van Hofstede de Groot. En hij had een certificaat afgegeven dat het schilderij een Frans Hals was. En op grond van chemisch onderzoek bleek dat dat niet kon. Sommige van die verven bestonden helemaal niet in de 17de eeuw. En die van Hofstede de Groot deed iets wat we ons als kunsthistorici nu niet meer kunnen voorstellen. Hij ontstak in blinde woede en zei tegen de professor, die liet weten dat dit geen Frans Hals was, hoe hij het kon maken om "zijn oog" in twijfel te trekken, dat kan niet. Hij was zo boos dat hij tegen de handelaar zei (omdat de handelaar het terug moest nemen), dat hij het van de handelaar zou kopen. En hij kocht het schilderij en heeft het met zijn hele collectie aan het Groninger Museum nagelaten. Hofstede de Groot heeft ook een boekje geschreven: Oog of chemie. En hij ramt het erin terwijl er al een proces aan de gang was waarin hij al ongelijk had. Het is fantastisch om te lezen volgens Van Os dat kunstgeschiedenis zo is veranderd. Als wij nu iets in handen krijgen met een bepaalde toeschrijving dan ga je eerst naar de restaurator of de materieel onderzoeker of hij zijn kunde hierop los wil laten en als ie al zegt dat er twijfels zijn, dan alleen al is het verkeerd. Dus we beginnen nu bij de materiële onderzoekers en komen dan pas bij "het oog". En vroeger ging "het oog" voorop. Het schilderij waarbij de jongen geen fluit in zijn mond had was wel de echte van Frans Hals, maar waar de jongen wel een fluit in zijn mond had was een goeie vervalsing van Van Meegeren. Maar niet zo origineel als die van de Emmaüsgangers. Van Meegeren deed ook hele mooie dingen uit het dagelijkse leven. Hij maakte hele mooie damesportretten, waarbij dezelfde hoed gebruikte voor een vervalsing Van Vermeer. En als je deze damesportretten naast elkaar deed kon je een beetje zien dat het om een vervalsing kon gaan. Want het gaat om een hoofd op steeltjes. Met een flinke duw rolt het hoofd van het lijf. En daarnaast ligt het gewaad eigenaardig over een veel te smal lichaampje. Tot slot, wat dreef Van Meegeren, heel typerend? 1. geldzucht, 2. miskenning, 3. anti-modernisme wat bijna pathologisch was, 4. leugenachtigheid, hij wilde nog grootser leven dan wat ie met al die vervalsingen had verdiend. Na de oorlog werd hij gearresteerd omdat hij, heel ironisch, nationale kunst had, namelijk schilderijen van Vermeer en Frans Hals en had verkocht had aan Hermann Göring. Toen zei Van Meegeren dat dit zijn vervalsingen waren en gaf een college in de rechtszaal hoe hij Vermeer en Frans Hals vervalste. Van Os sluit zijn college af met op de achtergrond de vervalsing die de beroemdste Vermeer is geweest.

2. LANG_TITLE02
  1. Bekijk het vijfde en tevens laatste college van Kunsthistoricus Henk van Os tijdens de Universiteit van Nederland over: Waarom werd een vervalsing aangezien voor Vermeers beste werk ooit?Video Afspelen

Video

Bron  http://www.universiteitvannederland.nl/ 

LANG_POSTEDBY Universiteit van Nederland
LANG_GENERALINFORMATION
LANG_SUBJECT:  Kunstgeschiedenis
LANG_COLLEGETYPE:  • Informatief
LANG_RECORDINGYEAR:  2014
LANG_TEACHER:  prof. dr. Henk van Os
LANG_VIEWS:  659 LANG_TIMES
LANG_SCORE:  LANG_NOSCORE

Dit college delen
LANG_ACCEPT_COOKIES_TO_SHARE

LANG_ASK_PERMISSION_COOKIES_SOCIAL

LANG_ASK_PERMISSION_COOKIES_BUTTON

LANG_OPTIONS
LANG_EMAILTHISPAGE
LANG_PRINTVERSION

Assortiment.com · LANG_SEARCH · LANG_TOPCOLLEGES · LANG_BLOG · Disclaimer · Over Studeren.com · FAQ · Webmasters · LANG_LOGIN · LANG_COLLEGEADD

© 2017 Studeren.com - Powered by OPH