Waarom is de Nachtwacht zo belangrijk?


1. LANG_TITLE01
De Nachtwacht (geschilderd door Rembrandt van Rijn) is een groepsportret, is een schuttersstuk, maar vooral een groepsportret. Volgens kunsthistoricus Henk van Os is het zeer lullig hoe de hedendaags groepsportretten worden afgebeeld (lees als: in rijtjes achter elkaar). Dat vonden ze ook zo in de 19de eeuw, dat een groepsportret zoals dat in Nederland was ontwikkeld in de 17de eeuw, dat was nog eens wat. Je ziet het aarzelend beginnen. In het begin zijn het alleen maar geaccumuleerde portretten. Maar op den duur bestaat er leven zoals bij Frans Hals en het allermooiste daarvan is De Nachtwacht. Vergelijkenderwijze komen we tot de conclusie dat De Nachtwacht een meesterwerk onder de schuttersstukken is onder de groepsportretten. Dat komt omdat Rembrandt functioneert als een Choreograaf. Hij zet twee figuren centraal en dan golft de voorstelling weer zo weg. Je kunt nog steeds met bewondering gadeslaan hoe Rembrandt een hele stroom van communicatie door de figuren laat gaan. Men is met elkaar in gesprek, en de twee voorste (in het schilderij De Nachtwacht) zijn met ons in gesprek. Rembrandt is een ongelofelijke theatrale schilder. Hij maakte er namelijk een gebeurtenis van. En die lichtbron van het meisje op de schilderij is het embleem van de schutters met die opgeknoopte vogel aan haar zijde. Ze geeft het soort licht dat de hele voorstelling doorstraalt. Je valt bij De Nachtwacht van de ene verbazing in de andere, ook al heb je het honderd keer gezien. Kijk bijvoorbeeld ook eens naar de architectuur, waar die vandaan komt. Maar waarom zijn nou schuttersstukken zo belangrijk? Omdat schutterijen werden gezien (dat waren ze tot op een zekere hoogte ook) als de kern van de Nederlandse democratie; de burgerlijke zelfstandigheid. Burgers die beheersten hun eigen stad, hun eigen areaal (verspreidingsgebied). De schutterij verdedigde/verworven zelfstandigheid en die verworven vrijheid. Je kunt zeggen dat de schutterijen een soort militaire rotaryclub is. Het was ook een soort garantie voor onze Nederlandse vrijheid ten opzichte van de grote rijke als de Habsburgers en het Franse koninkrijk. Dat maakt een schuttersstuk historisch gesproken ook zo belangrijk. Maar waarom is Rembrandt eigenlijk zo groot geworden? Want in 1820 was een schilder als Bartholomeus van der Helst veel populairder dan Rembrandt. Hoe komt dat zo? Dat komt door iets heel eigenaardigs. In 1831 hebben de Belgen bedacht dat ze zonder Nederland wilden en konden. Toen België apart was gegaan, toen waren wij Nederland ook onze nationale kunstenaar kwijt. Want van dat Koninkrijk Nederland was Rubens de nationale kunstenaar van ons allemaal. Nu staat er een prachtig bronzen beeld van Rubens in Antwerpen. Wij hadden dus gebrek aan een nationale kunstenaar. Toen waren er in Nederland een club van o.a. intellectuelen, culturele helden, schilders en kunstenaars van allerlei slag en soort, die met elkaar bedachten: Rembrandt moet het zijn. Want Rembrandt was populair bij de Vorsten in Duitsland en bij de rijke verzamelaars in Engeland. Toen werd Rembrandt opgeklopt tot onze Nationale kunstenaar. Wat is daar het eerste symptoom van? Het Rembrandtplein (in Amsterdam). De Rembrandtplein is het eerste symptoom van de Rembrandt-verering in Nederland. En er stond een groot beeld (net zo groot als die van Rubens in Antwerpen), maar dit beeld was van gietijzer. En het tweede symptoom van de Rembrandt-verering dat is Het Rijksmuseum. Die structuur die de architect Pierre Cuypers daaraan heeft gegeven is het volgende: hij heeft een gebouw bedacht wat een combinatie is van een Frans paleis en Nederlandse detaillering en voor een kathedraal. Want de eregalerij en De Nachtwachtzaal dat is een kathedraal. Een kathedraal had één hoofd altaarstuk en dat was Het Nachtwacht. Nergens in de wereld heeft men een schilderij uit de loop van de kunstgeschiedenis gehaald en dat zo geplaatst dat als je Het Rijksmuseum binnenkomt De Nachtwacht niet kan missen. Dat is ons nationaal hoofd altaar stuk. En toen Cuypers dit maakte had hij al 90, Neogotische, kerken gebouwd, dus hij wist precies hoe mooi je dat allemaal moest organiseren met kapellen en doorgangen. Willem 3 die weigerde het museum te openen, hij vond het namelijk een paats paleis. Alle voorgangers van Van Os (die directeur was van het Rijksmuseum), vanaf die tijd in Het Rijksmuseum hadden een gigantische schurft aan Cuypers Neogotiek en alles wat maar te maken had met waar we het nu over hebben. Dat is gek, als je je bedenkt dat het gerenoveerd is in zijn vrijwel oorspronkelijke staat (jammer genoeg zonder die gordijnen, waardoor de akoestiek nog steeds niets is volgens Van Os). De voorgangers van Van Os zouden in hun graven omdraaien want die hadden er zo te de pest aan dat meteen na de oorlog er veel veranderd werd aan Het Rijksmuseum. Het moest niet meer zo nationalistisch zijn, het werd helemaal wit gemaakt, gordijnen eruit, en in plaats dat er de grote werken van de Nederlandse kunst hingen hadden ze daar ook graag de buitenlandse scholen opgehangen. Ze wilden af van het concept van Cuypers. Nationalisme was na de oorlog helemaal verkeerd. Dus ze wilden af van het nationalisme. Nu waren we zo trots dat we zo internationaal waren. En de Nachtwacht moest deel worden van de Nederlandse schilderkunst. Dus De Nachtwacht werd verwijderd uit het midden en aan de zijkant gehangen. En toen kwam de voorganger van Van Os Simon Levi met een architect Wim Quist en die begrepen toch wel dat het heel raar was om een gebouw zo volkomen in zijn architectonische werking te vernietigen en toen heeft Wim Quist iets anders bedacht en kwam met de Nachtwachtzaal zoals vele ouderen zich het kunnen herinneren. Een hele mooie blanke ruimte die je leiden naar De Nachtwacht. Alle decoratie bedekt en alleen die grote ijzeren traveeën daarboven werden instant gehouden want ze waren van gietijzer en dat was modern. En dit is het uitgangspunt geweest voor die rigoureuze verandering die nu feestelijk wordt beleefd die door ieder door Het Rijksmuseum rondloopt. Als directeur van zo'n instelling dan moet je zorgen voor de Nachtwacht. Want als je het zo ophangt en iedereen die zich slecht voelt over de Nederlandse kunst en Nederlandse natie, die heeft maar een doel en dat is De Nachtwacht beschadigen. Het is volkomen lullig om een ander schilderij dan De Nachtwacht in Het Rijksmuseum te beschadigen. Dus dan moet je zeker twee suppoosten hebben bij het schilderij. Een kon heel goed vechten en de ander had een douche, in verband met een chemische beschadiging. Toch is het een keer heel erg misgegaan in 1971. Toen heeft iemand het doek met een mes beschadigd. Het werd een dure en langdurige restoratie, maar wel een die publiekelijk werd gerestoreerd. Iedereen kon meeleven. Op 23 april 1990 had een man zoutzuur over het schilderij gegooid. Gelukkig werkte het bewakingssysteem dat net was geïnstalleerd. De persoon met de douche zette het onder de douche, de andere suppoost pakte de man en de beschadiging was in drie weken er weer af, omdat het snel opgelost was en hij hing er weer. De toenmalige Koningin Beatrix kwam om de twee redders van De Nachtwacht te spreken. En als oppasser van De Nachtwacht heb je een ervaring dat elke week komt die Nachtwacht wel ter sprake. Eens in de twee maanden was er een bedreiging, maar er zijn ook mensen die kaartjes stuurden en brieven schreven, zo ook een man uit Teheran die een kerstkaart stuurde van een tapijt die hij had geworven van De Nachtwacht en zichzelf daarbij had laten fotograferen. De Nachtwacht is een groot avontuur geweest voor Henk van Os.

2. LANG_TITLE02
  1. Het derde college tijdens de Universiteit van Nederland van Kunsthistoricus prof. dr. Henk van Os over: Waarom is de Nachtwacht belangrijker dan andere schilderijen?Video Afspelen

Video

Bron  http://www.universiteitvannederland.nl/ 

LANG_POSTEDBY Universiteit van Nederland
LANG_GENERALINFORMATION
LANG_SUBJECT:  Kunstgeschiedenis
LANG_COLLEGETYPE:  • Informatief
LANG_RECORDINGYEAR:  2014
LANG_TEACHER:  prof. dr. Henk van Os
LANG_LANGUAGE:  Nederlands
LANG_VIEWS:  1077 LANG_TIMES
LANG_SCORE:  LANG_NOSCORE

Dit college delen
LANG_ACCEPT_COOKIES_TO_SHARE

LANG_ASK_PERMISSION_COOKIES_SOCIAL

LANG_ASK_PERMISSION_COOKIES_BUTTON

LANG_OPTIONS
LANG_EMAILTHISPAGE
LANG_PRINTVERSION

Assortiment.com · LANG_SEARCH · LANG_TOPCOLLEGES · LANG_BLOG · Disclaimer · Over Studeren.com · FAQ · Webmasters · LANG_LOGIN · LANG_COLLEGEADD

© 2017 Studeren.com - Powered by OPH